Efekt utopionych kosztów
Atlas błędów poznawczych #41 · Zysk, strata i ryzyko. To, co już stracone, nie wróci
Jak to wygląda w tradingu
- uśrednianie stratnej pozycji, „bo już tyle w niej jest”
- trzymanie się metody po miesiącach nauki, mimo złych wyników
- „przesiedziałem 5 godzin, muszę coś zarobić”
Przykład z sesji
Po 5 godzinach bez dobrej okazji trader wchodzi w słaby setup o 21:00, „żeby dzień nie był stracony”. Czas jest już wydany niezależnie od tej decyzji.
Co mówią badania
Arkes i Blumer (1985): badani, którzy „kupili” droższy wyjazd narciarski, częściej wybierali go zamiast tańszego, choć tańszy byłby przyjemniejszy. Barry Staw (1976) opisał eskalację zaangażowania: osoby odpowiedzialne za złą decyzję dokładały do niej więcej środków niż osoby, które jej nie podjęły.
Tarcza: jak się bronić
- pytanie: co zrobiłbym teraz, gdybym zaczynał od zera?
- brak transakcji to też wynik dnia
- z góry ustalone kryteria porzucenia metody
Ćwiczenie
Przez tydzień oznaczaj w dzienniku numerem #41 każdą sytuację, w której zauważysz ten błąd u siebie, także wtedy, gdy nie miał wpływu na decyzję. Po tygodniu policz i zapisz, w jakich warunkach pojawiał się najczęściej.
Treść edukacyjna, nie porada psychologiczna ani rekomendacja inwestycyjna. Każdą decyzję podejmujesz samodzielnie, zgodnie z własnym planem.
Powiązane błędy
- Dysonans poznawczy (#64)
- Efekt posiadania (#40)
- Efekt wyjścia na zero (#38)
Najczęstsze pytania
Czym jest efekt utopionych kosztów?
Kontynuowanie działania tylko dlatego, że już dużo w nie zainwestowaliśmy: pieniędzy, czasu, emocji. Przeszłe koszty nie powinny wpływać na przyszłe decyzje, a wpływają. Po angielsku: sunk cost fallacy, eskalacja zaangażowania.
Jak efekt utopionych kosztów objawia się w tradingu?
Typowe objawy: uśrednianie stratnej pozycji, „bo już tyle w niej jest”; trzymanie się metody po miesiącach nauki, mimo złych wyników; „przesiedziałem 5 godzin, muszę coś zarobić”.
Jak się bronić przed tym błędem?
Pytanie: co zrobiłbym teraz, gdybym zaczynał od zera?; brak transakcji to też wynik dnia; z góry ustalone kryteria porzucenia metody.
Treść edukacyjna, nie porada psychologiczna ani rekomendacja inwestycyjna.