Efekt IKEA i „nie wymyślone tutaj”
Atlas błędów poznawczych #63 · Ludzie i ego. Swoje cenisz za wysoko
Jak to wygląda w tradingu
- przywiązanie do własnego systemu mimo złych wyników
- odrzucanie sprawdzonych zasad, bo „mam swoją metodę”
- trudność z usunięciem własnego wskaźnika
Przykład z sesji
Trader przez pół roku buduje własny zestaw wskaźników. Gdy dane pokazują, że nie daje przewagi, trudno mu go porzucić: włożył w niego za dużo pracy (błąd utopionych kosztów) i czuje, że to „jego” (efekt IKEA).
Co mówią badania
Norton, Mochon i Ariely (2012): uczestnicy, którzy sami złożyli meble IKEA lub origami, wyceniali je znacznie wyżej niż identyczne przedmioty złożone przez kogoś innego. Katz i Allen (1982) opisali syndrom „nie wymyślone tutaj” w zespołach badawczych.
Powiązane błędy
- Efekt posiadania (#40)
- Efekt utopionych kosztów (#41)
- Dysonans poznawczy (#64)
Najczęstsze pytania
Czym jest efekt ikea i „nie wymyślone tutaj”?
Przecenianie tego, co stworzyliśmy sami, i niedocenianie pomysłów z zewnątrz. Po angielsku: IKEA effect, not-invented-here.
Jak efekt ikea i „nie wymyślone tutaj” objawia się w tradingu?
Typowe objawy: przywiązanie do własnego systemu mimo złych wyników; odrzucanie sprawdzonych zasad, bo „mam swoją metodę”; trudność z usunięciem własnego wskaźnika.
Treść edukacyjna, nie porada psychologiczna ani rekomendacja inwestycyjna.